tự làm đá viên hay mua đá nên được cân nhắc cùng nhu cầu thực tế và tổng chi phí sở hữu. Đây là quyết định tài chính, không phải sở thích. Mua đá có chi phí biến đổi cao nhưng không cần vốn; tự làm cần vốn ban đầu nhưng chi phí mỗi kg thấp hơn sau khi vượt điểm hòa vốn.
Bài viết đưa ra bảng tính theo lượng đá sử dụng thực tế, kèm các yếu tố định tính dễ bị bỏ qua.
tự làm đá viên hay mua đá: Bảng so sánh theo lượng đá/ngày
Giả định giá mua đá 1.200–1.500 đồng/kg, tự làm 600–900 đồng/kg (gồm khấu hao máy 100 kg giá 45 triệu trong 5 năm), hoạt động 26 ngày/tháng.
Với 40 kg/ngày, chênh lệch chỉ 100–200 nghìn đồng/tháng, chưa đủ bù công vệ sinh. Từ 70 kg trở lên, khoản tiết kiệm mới đáng kể.
| Đá/ngày | Mua đá/tháng | Tự làm/tháng | Kết luận |
|---|---|---|---|
| 20 kg | 0,7–0,9 triệu | 0,9–1,2 triệu | Nên mua |
| 40 kg | 1,4–1,8 triệu | 1,3–1,6 triệu | Hòa vốn |
| 60 kg | 2,2–2,7 triệu | 1,6–2,0 triệu | Tự làm nhỉnh hơn |
| 100 kg | 3,6–4,5 triệu | 2,2–2,8 triệu | Tự làm rõ rệt |
| 200 kg | 7,2–9,0 triệu | 4,0–5,2 triệu | Tự làm rất hiệu quả |
Những yếu tố định tính
- Chủ động: tự làm không lo giao muộn, tăng giá mùa cao điểm.
- Chất lượng: kiểm soát được nguồn nước và vệ sinh thiết bị.
- Rủi ro: máy hỏng có thể mất 1–3 ngày, cần phương án dự phòng.
- Nhân sự: cần người vệ sinh, kiểm tra hằng ngày.
- Mặt bằng: cần 1–3 m2 và thông gió.
- Vốn: 32–95 triệu tùy công suất.
Điểm hòa vốn chính xác hơn
Công thức: điểm hòa vốn (kg/ngày) = chi phí cố định tháng ÷ (giá mua 1 kg − chi phí biến đổi 1 kg) ÷ số ngày hoạt động.
Ví dụ máy 45 triệu khấu hao 5 năm = 750 nghìn/tháng; bảo trì 200 nghìn/tháng; tổng cố định 950 nghìn. Giá mua 1.300 đồng, chi phí biến đổi 500 đồng, chênh 800 đồng. Điểm hòa vốn = 950.000 ÷ 800 ÷ 26 ≈ 46 kg/ngày.
Lưu ý: Nếu quán chỉ mở 5 ngày/tuần hoặc có mùa thấp điểm rõ rệt, điểm hòa vốn tăng lên đáng kể. Hãy tính theo số ngày hoạt động thực tế, không dùng 30 ngày.
Phương án kết hợp
Nhiều quán chọn cách kết hợp: máy công suất vừa đáp ứng nền tảng hằng ngày, mua thêm đá vào cao điểm cuối tuần hoặc khi máy bảo trì. Cách này giảm vốn đầu tư 30–40% mà vẫn chủ động phần lớn nhu cầu.
Nếu chọn hướng này, nên ký hợp đồng với một đại lý đá viên tinh khiết có kiểm nghiệm, thay vì mua trôi nổi. Chất lượng đá phải tương đương để khách không nhận ra sự khác biệt.
Câu hỏi thường gặp
Quán bán 100 ly/ngày nên tự làm đá hay mua?
100 ly tương đương 15–20 kg đá/ngày, nên mua đá. Chi phí tự làm cao hơn do khấu hao và công vệ sinh, trừ khi quán cần kiểm soát chất lượng đặc biệt.
Tự làm đá có rẻ hơn một nửa so với mua?
Không hoàn toàn. Chi phí biến đổi khoảng 400–600 đồng/kg so với giá mua 1.200–1.500 đồng/kg, nhưng cộng khấu hao và nhân công thì mức tiết kiệm thực tế 25–45%.
Mua đá ngoài có rủi ro gì?
Rủi ro về chất lượng nước, vệ sinh dụng cụ, giao muộn và tăng giá cao điểm. Nên chọn đại lý có kiểm nghiệm vi sinh và hợp đồng giao hàng rõ ràng.
